Uluslararası Ehlibeyt (a.s)Haber Ajansı -ABNA- ABD’de eski Başkan Donald Trump’ın, İran’a karşı askerî adımların devam ettirilmesi için Kongre’ye başvurma zorunluluğu bulunmadığını ileri sürmesi, ülkede savaş yetkilerinin kapsamı üzerine hukukî ve siyasî tartışmaları yeniden alevlendirdi. Trump ve ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, Washington ile Tahran arasında ateşkesin sağlanmasıyla birlikte, Savaş Yetkileri Yasası’nda belirtilen 60 günlük sürenin durduğunu ve bu nedenle operasyonların sürdürülmesi için Kongre onayına ihtiyaç olmadığını savundu.
Trump’ın bu iddiası, söz konusu 60 günlük sürenin dolduğu bir döneme denk geldi. 1973’te Vietnam Savaşı sırasında kabul edilen Savaş Yetkileri Yasası, ABD başkanının askerî bir çatışma başlatması hâlinde, Kongre’ye bilgi verdikten sonra en fazla 60 gün içinde ya operasyonu sonlandırmasını ya da Kongre’den yetki almasını zorunlu kılıyor. Trump yönetimi, 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılar konusunda Kongre’yi bilgilendirmişti; bu nedenle sürenin dolması son tartışmaların merkezinde yer aldı.
Buna rağmen Trump ve Hegseth, ateşkesin yürürlüğe girmesiyle sürenin işlemeyeceğini iddia ediyor. Ancak hukukçular, yasada ateşkes durumunda zamanın duracağına dair herhangi bir ifade bulunmadığını belirterek bu yoruma karşı çıkıyor.
ABD’nin Minnesota eyaletindeki Hamline Üniversitesi’nde siyaset bilimi ve hukuk çalışmaları profesörü David Schultz, önceki başkanların yasayı zaman zaman ihlal etmiş olmasının, Trump’ın yaklaşımını meşru kılmadığını vurguluyor. Schultz, bir başkanın Kongre’nin desteği veya izni olmaksızın savaşı sürdürmesinin, ABD’nin kurucu babalarının yürütme gücünün aşırı merkezileşmesinden duyduğu tarihsel kaygıları artırdığına dikkat çekiyor.
Geçmişte bazı ABD başkanlarının Savaş Yetkileri Yasası’nı farklı yollarla aşmaya çalıştığı biliniyor. Örneğin Bill Clinton 1999’da Kosova’daki askerî operasyonu Kongre onayı olmadan sürdürmüş, Barack Obama ise 2011’de Libya’daki operasyonları “askerî çatışma” tanımının dışında değerlendirmişti. Buna karşılık, George H. W. Bush 1991’deki Körfez Savaşı için ve George W. Bush Afganistan ile Irak savaşları için Kongre’den yetki almıştı.
Uzmanlara göre, ABD’de başkanın savaş yetkilerinin sınırına ilişkin süregelen anlaşmazlık, Kongre yetkisi olmadan askerî operasyonların devam etmesi hâlinde önemli bir anayasal krize dönüşebilir. Analistler, bu durumun mevcut gerginliği daha da karmaşık hâle getirebileceği görüşünde.
yorumunuz